Τουρκία: Επ’ αφορμή ενός αποτυχημένου πραξικοπήματος, μιας επιτυχημένης κρατικής αντεπίθεσης και την όξυνση των αντιθέσεων στους κόλπους του (τουρκικού) λαού και του αστικού μπλοκ εξουσίας και των ιμπεριαλιστών

Το παρακάτω άρθρο γράφτηκε στις 30/7/16, αλλά ο «καλοκαιρινός καύσωνας» καθυστέρησε τη δημοσίευσή του.

του Χ.Μ.

Πρόσφατη προϊστορία

Αρκετοί γνωρίζουν την ρήση που αποδίδεται στον μεγάλο Ιταλό επαναστάτη και διανοητή Αντόνιο Γκράμσι, περί της “εποχής των τεράτων”. Για την ακρίβεια, ο Γκράμσι έχει γράψει πως: “Η κρίση συνίσταται ακριβώς στο ότι το παλιό πεθαίνει και το νέο δεν μπορεί να γεννηθεί. Σ’ αυτό το μεσοδιάστημα εμφανίζονται πολλά διαφορετικά νοσηρά συμπτώματα.” Τέτοια συμπτώματα όπως οι καθημερινές πλέον επιθέσεις που αποδίδονται σε φονταμενταλιστές ισλαμιστές διακόπηκαν ξαφνικά κατά τις βραδυνές ώρες της 15ης Ιουλίου με την είδηση πως στην Τουρκία εκτυλίσσεται πραξικόπημα.

Η μεγάλη χρονική απόσταση από το τελευταίο πραξικόπημα στην περιοχή, την τελευταία ουσιαστική παρέμβαση του τουρκικού στρατού στα πολιτικά δρώμενα της χώρας, όπως και η μέχρι εκείνη τη στιγμή εικόνα ενός πανίσχυρου Ρετζέπ Ταΐπ Έρντογαν, εξέπληξε όσους έβλεπαν τις εικόνες με τα τανκς στους δρόμους της Άγκυρας και της Κωνσταντινούπολης. Εκ των υστέρων βέβαια, οφείλουμε να πούμε πως εάν κάποιος παρακολουθούσε στενά τις εξελίξεις στην Τουρκία θα είχε αρκετές ενδείξεις μιας πιθανής εκτροπής.

Στις 30 Μαΐου 2016 δημοσιεύεται στην αγγλική έκδοση του Forreign Affairs—μιας από τις βασικές δεξαμενές σκέψεις σε σχέση με την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑάρθρο της ακαδημαϊκού και αναλύτριας, Gönül Tol, με τίτλο, “Το επόμενο στρατιωτικό πραξικόπημα στην Τουρκία: Πώς η ενδυνάμωση των στρατηγών μπορεί να λειτουργήσει σαν μπούμερανγκ”.[1] Στο άρθρο αυτό η Tol αναφέρεται στην σύγκλιση Κεμαλικών και Ερντογάν προκειμένου αφενός να αντιμετωπίσει δια της βίας το κουρδικό ζήτημα—ένα διαρκές αίτημα του στρατού—κι αφετέρου δε για να αποκαταστήσει—εν μέρει—τις σχέσεις του με τις κεμαλικές μερίδες του στρατού—χρήσιμο σύμμαχο στη μάχη του κατά των Γκιουλενιστών. Το άρθρο έβλεπε πιθανό πραξικόπημα εκ μέρους των κεμαλικών μερίδων του στρατού, εάν συντελούσαν κάποιοι παράγοντες όπως η “η εστιασμένη στην Μέση Ανατολή και επιθετική εξωτερική πολιτική του [Έρντογαν] έχουν αποξενώσει παραδοσιακούς Δυτικούς συμμάχους της Τουρκίας και δημιουργούν [αρνητική] εντύπωση μέσα στις τάξεις των ενόπλων δυνάμεων.” Κάτι τέτοιο συνέβη το τελευταίο διάστημα με την επαναπροσέγγιση Τουρκίας και Ρωσίας. Δεν είναι ασφαλές βέβαια να εξάγει κανείς το συμπέρασμα ότι γι αυτό έγινε το πραξικόπημα. Υπάρχει πάντα η πιθανότητα η επαναπροσέγγιση να έγινε ακριβώς ενόψει πραξικοπήματος, μιας και είναι πάρα πολύ πιθανό ο Έρντογαν και το επιτελείο του να γνώριζαν για το πραξικόπημα.

Μια μέρα μετά τη δημοσίευση του άρθρου της Tol, δημοσιεύεται στην αγγλική εφημερίδα Hurriyet Daily News, η οποία ανήκει στον αντιπολιτευόμενο όμιλο Ντογάν, δημοσιεύεται άρθρο στο οποίο το Γενικό Επιτελείο Στρατού διαψεύδει τις κατηγορίες για πραξικόπημα και “αρνείται κατηγορηματικά της κατηγορίες περί υποτιθέμενων δεσμών μεταξύ κάποιων μελών του στρατεύματος και του κινήματος του Φετουλλάχ Γκιουλέν”.[2]

Όπως βλέπουμε το στρατιωτικό πραξικόπημα ως λύση, είτε από πλευράς Κεμαλικών είτε Γκιουλενικών, είχε αναδειχθεί στη δημόσια σφαίρα της Τουρκίας το τελευταίο διάστημα. Ως εκ τούτου τίθεται το ερώτημα, γιατί έγινε;

Τα πιθανά αίτια του πραξικοπήματος

Παρότι ξεφεύγει από τη στοχοθεσία του παρόντος άρθρου, οφείλουμε να σκιαγραφήσουμε το τι εστί Τουρκία ως κοινωνικός σχηματισμός. Διότι χωρίς μια τέτοια ανάλυση δεν μπορούμε να ανιχνεύσουμε τις εξελίξεις. Η Τουρκία συγκροτήθηκε ως κράτος λιγότερο από ένα αιώνα πριν. Πρόκειται για μια χώρα η οποία αφενός μεν έχει εξαρτήσεις από ιμπεριαλιστικά κέντρα όπως οι ΗΠΑ, αφετέρου δε, έχει και εκμεταλλεύεται τη δυναμική που της δίνει η γεωστρατηγική της θέση και το μέγεθός της. Ως εκ τούτου, και το πραξικόπημα πρέπει να ιδωθεί μέσα από το δίπολο των ενδοαστικών και των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων. Η αντίληψη της σχέσης εξάρτησης ως μια μονοσήμαντη σχέση στην οποία οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις υπαγορεύουν κατευθύνσεις στις διάφορες μερίδες της αστικής τάξης μας είναι παντελώς ξένη. Το ίδιο ξένη μας είναι και η αντίληψη η οποία λαμβάνει υπόψη της μόνο τις ενδοαστικές κόντρες, αρνούμενη να τις συνδέσει με τις διεθνείς εξελίξεις. Η πρώτη αντιλαμβάνεται την Τουρκία ως ένα απλό πιόνι, ενώ η δεύτερη ως ολόκληρη την σκακιέρα. Επίσης, το πραξικόπημα και κυρίως η εξέλιξή του αποδεικνύουν πως γραμμικές αναλύσεις οι οποίες αποδίδουν λ.χ. στον στρατό ή την αστυνομία κάποια ιδιότητα όπως κεμαλικοί ή γκιουλενικοί, αγνοούν την πολυπλοκότητα της ταξικής και ιδεολογικής σύνθεσης ενός κοινωνικού σχηματισμού.

Κατά τη γνώμη μας η Τουρκία δεν είναι ένα κοινό πιόνι, έχει σχετική αυτονομία κινήσεων και το αποδεικνύει εδώ και πολλά χρόνια αρνούμενη να συντελέσει σε ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις και κινήσεις στην περιοχή όταν η δική της στρατηγική δεν συνάδει με αυτή των ιμπεριαλιστών.[3] Από την άλλη, ενώ αδιαμφισβήτητα αποτελεί ένα περιφερειακό παίκτη ο οποίος έχει βλέψεις συνεχούς αναβάθμισης του ρόλου του, δεν βρίσκεται σε επίπεδο πλήρους αμφισβήτησης του ιμπεριαλιστικού παράγοντα, είτε αυτός λέγεται ΗΠΑ είτε Ρωσία.

Τα ερείσματα που έχουν οι πρώτοι στη χώρα, τόσο μέσω μερίδων του στρατού όσο και μέσω της προνομιακής σχέσης με τον Φετουλλάχ Γκιουλέν. Ο στρατός την Τουρκία δεν έχει αναπτυχθεί ως απλό τμήμα της κρατικής γραφειοκρατίας. Αποτελεί ιδιότυπο κοινωνικό στρώμα, με την ηγεσία του να αποτελεί τμήμα της αστικής τάξης, με ιδεολογικό και πολιτικό προσανατολισμό ο οποίος σχηματικά ονομάζεται Κεμαλισμός, και ο οποίος εκπροσωπεί πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα, όπως λ.χ. η εγχώρια πολεμική βιομηχανία.[4] Ο Στρατός δεν έχει την ενιαιοποίηση που είχε παλαιότερα. Μετά την υπόθεση Εργκένεκον και τις εκκαθαρίσεις που ακολούθησαν, ερείσματα στις τάξεις του έχει τόσο το κυβερνών κόμμα όσο και ο Φετουλλάχ Γκιουλέν—ο τελευταίος τουλάχιστον μέχρι την διεξαγωγή του πραξικοπήματος. Τόσο η παραδοσιακή ηγεσία του Στρατού—κυρίως μέσω του ΝΑΤΟ—όσο και οι Γκιουλενικοί—μέσω του Φετουλλάχ Γκιουλέν ο οποίος βρίσκεται εδώ και χρόνια στις ΗΠΑ—αποτελούν συνομιλητές του αμερικανικού ιμπεριαλισμού.

Ο Γκιουλέν επιχειρεί εδώ και χρόνια να συνδέσει ένα μετριοπαθή ισλαμισμό με τον καπιταλισμό, συνδυάζοντας θρησκευτικό κοινωνικό έργο με κερδοφόρες δραστηριότητες. Οι επενδύσεις του επικεντρώνονται κυρίως στον τομέα της εκπαίδευσης, των ΜΜΕ, της υγείας, τον τραπεζικό και τον κατασκευαστικό τομέα.[5] Εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα δέχεται αλλεπάλληλες επιθέσεις σε οικονομικό επίπεδο, τόσο με το κλείσιμο του ομίλου ΜΜΕ Zaman όσο και με επιθέσεις στα εκπαιδευτικά και ακαδημαϊκά του ιδρύματα. Το γεγονός είναι πως ο Γκιουλέν βρισκόταν με την πλάτη στον τοίχο με τις συνεχείς επιθέσεις που δέχεται από την κυβέρνηση Έρντογαν, πολύ πριν την διεξαγωγή του πραξικοπήματος. Στα οικονομικά χτυπήματα προστίθενται οι διώξεις δημοσίων υπαλλήλων που πρόσκεινται στο κινημα Γκιουλέν, κυρίως στους νευραλγικούς τομείς του στρατού, της αστυνομίας και του δικαστικού σώματος.από το 2013 κι έπειτα.

Οι ενδοαστικές αντιθέσεις διαπλέκονται με τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς κυρίως με βάση το γεγονός ότι το τελευταίο διάστημα οι σχεδιασμοί αυτοί, και κυρίως των ΗΠΑ, δεν φαίνεται να συγκλίνουν με την εξωτερική πολιτική του τουρκικού κράτους. Ως εκ τούτου μια πιθανή ανατροπή της κυβέρνησης Ερντογάν δεν θα ήταν ιδιαίτερα αρνητική εξέλιξη για την πολιτική των ΗΠΑ.[6] Το Κουρδικό, το Συριακό, οι σχέσεις με Ισραήλ και με Ρωσία αποτελούν κομβικά ζητήματα τόσο για την Τουρκία, όσο και για τις ΗΠΑ και οι διαφορές ανάμεσα στους δυο φέρονται να είναι αγεφύρωτες. Η άμεση και αποκλειστική επίρριψη ευθυνών στον Γκιουλέν—ενώ είναι αμφίβολο αν μπορεί να αποκλειστεί η συμμετοχή μερίδας των Κεμαλικών στο πραξικόπημα—και η απαίτηση έκδοσής του, αποτελεί και διπλωματική αντεπίθεση της τουρκικής κυβέρνησης.

Μια πιθανή επιτυχημένη έκβαση του πραξικοπήματος θα ήταν προς το συμφέρον κύρια των Γκιουλενικών και των ΗΠΑ αλλά και των Κεμαλικών οι οποίοι είχαν αποτελέσει τον κύριο στόχο της κυβέρνησης Έρντογαν πριν πάρει τη θέση τους ο Γκιουλέν και οι οποίοι επιπροσθέτως ανησυχούν για την αποξένωση της χώρας από το δυτικό παράγοντα λόγω της πολιτικής Έρντογαν. Το τελευταίο πρέπει να ιδωθεί με την διττή του σημασία. Αφενός με την σύγκρουση με παραδοσιακά ιμπεριαλιστικά κέντρα τα οποία έχουν δημιουργήσει μια σειρά από πλέγματα εντός της χώρας, όσο και με την υπαρκτή στροφή σε κοινωνικό επίπεδο σε ισλαμικού τύπου κοινωνία σε βάρος της κοσμικής.

Πιθανοί λόγοι αποτυχίας του πραξικοπήματος και η επόμενη μέρα

Ο τρόπος διεξαγωγής του πραξικοπήματος αλλά και η σχετική ετοιμότητα αντιμετώπισής του από την κυβέρνηση δημιούργησε αρχικά σκέψεις και υποψίες ότι ήταν στημένο από τον Έρντογαν αν και η αιματηρή του κατάληξη οδήγησε σε δεύτερες και ψυχραιμότερες σκέψεις.

Αρκετοί εστιάζουν στο γεγονός ότι ο Έρντογαν είχε πληροφόρηση για το πραξικόπημα και προετοιμαζόταν για να το αντιμετωπίσει πιέζοντας τους πραξικοπηματίες να κινηθούν εκτός σχεδίου, με όλα τα πιθανά λάθη και επιπλοκές που κάτι τέτοιο θα απέφερε. Παρόλα αυτά θεωρούμε πως οι κύριοι παράγοντες για το πρώτο αποτυχημένο πραξικόπημα στην ιστορία της Τουρκίας είναι άλλοι.

Ο πρώτος παράγοντας αφορά στον ίδιο τον στρατό. Για πρώτη φορά εκδηλώνεται στρατιωτικό πραξικόπημα στο οποίο ο στρατός δεν κινείται με ενιαίο τρόπο. Η εκπροσώπηση διαφορετικών μερίδων της αστικής τάξης εντός του στρατεύματος και η ύπαρξη Γκιουλενικών, Ερντογανικών και Κεμαλικών δημιουργεί φραγμό στην κινητοποίηση του στρατεύματος ως όλον ή έστω στην αδρανοποίηση αντί της εναντίωσης πιθανών διαφωνούντων.

Ο δεύτερος παράγοντας είναι ο παράγοντας λαός. Εδώ οφείλουμε να ξεκινήσουμε λέγοντας πως ο λαός δεν είναι κάτι το ενιαίο. Εκφράζονται διαφορετικές ιδεολογικές και πολιτικές αντιλήψεις εντός του, οι οποίες και καθορίζουν τη θετική ή όχι κίνησή του. Με λίγα λόγια, το ποιος ηγεμονεύει ιδεολογικά στο πλαίσιο του λαού, καθορίζει το περιεχόμενο και το κατά πόσο η κίνησή του έχει προοδευτικά ή αντιδραστικά χαρακτηριστικά. Σε προηγούμενα πραξικοπήματα ένα μεγάλο κομμάτι του λαού (είτε αγροτικά είτε μικροαστικά στρώματα) δεν εναντιωνόταν με την ιδέα του πραξικοπήματος τη δεδομένη στιγμή που αυτά έλαβαν μέρος. Αντιθέτως υπήρχε αυξημένη λαϊκή δυσαρέσκεια απέναντι στις αντίστοιχες κυβερνήσεις.

Τη δεδομένη στιγμή η αυταρχική και αντιδραστική κυβέρνηση Έρντογαν έχει καταφέρει να συσπειρώσει γύρω της μεγάλο κομμάτι της τουρκικής κοινωνίας. Αυτό φάνηκε ήδη από το 2013 όταν παρά τα σκάνδαλα διαφθοράς σε σχέση με τον υιό Έρντογαν, η δημοφιλία του δεν έπεσε. Οι πυλώνες πάνω στους οποίους χτίζεται αυτή η δημοτικότητα είναι η καλλιέργεια του εθνικισμού—ο οποίος ευνοείται από την εξωτερική πολιτική την οποία ακολουθεί και τις συγκρούσεις με τα μεγάλα ιμπεριαλιστικά κέντρα—και η χρήση του ισλαμισμού ως δομικού στοιχείου της τουρκικής κοινωνίας. Είναι προφανές πως η πολιτική που γεννά κοινωνικά οπισθοδρομικούς οπαδούς για την κυβέρνηση, γεννάει και αντίρροπες δυνάμεις. Ένα σημαντικό κομμάτι της τουρκικής κοινωνίας αντιστέκεται, είτε αυτό αφορά προοδευτικά μικροαστικά στρώματα είτε λαϊκά στρώματα.

Αυτό δεν σημαίνει πως είδαμε την αποτυχία του πραξικοπήματος να λαμβάνει χώρα λόγω λαϊκής κινητοποίησης. Όχι διότι τα λαϊκά στρώματα τα οποία βγήκαν στους δρόμους μετά από το κάλεσμα του Έρντογαν είχαν καθαρά αντιδραστικά χαρακτηριστικά αλλά επειδή αυτά κινητοποιήθηκαν εφόσον η έκβαση του πραξικοπήματος είχε κριθεί. Ο ρόλος των συγκεκριμένων στρωμάτων φάνηκε από την όλη τους κίνηση. Λειτούργησαν ως παρακρατικός όχλος, αρχικά βασανίζοντας ή εκτελώντας κληρωτούς στρατιώτες κι έπειτα επιτέθηκαν σε όποιον είχε κοσμική συμπεριφορά για να καταλήξουν στις λαϊκές συνοικίες-προπύργια της επαναστατικής αριστεράς. Σε αντίθεση με τμήματα της αριστεράς τα οποία έτρεξαν να χαιρετήσουν τον τουρκικό λαό ο οποίος απέτρεψε το πραξικόπημα, εμείς οφείλουμε να χαιρετίσουμε τις μαζικές—ένοπλες—πολιτοφυλακές οι οποίες υπερασπίστηκαν τις γειτονιές τους σε Κωνσταντινούπολη και Άγκυρα, ενάντια στους παρακρατικούς του Έρντογαν.[7]

Αντί επιλόγου

Στην Τουρκία διεξήχθη ένα πραξικόπημα στο πλαίσιο της όξυνσης των ενδοαστικών αντιθέσεων και υπό το πρίσμα των διεθνών εξελίξεων και των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων, και κυρίως όπως αυτές εκτυλίσσονται στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Η σύγκρουση μεταξύ Γκιουλενικών, και ίσως Κεμαλικών, από την μία και κυβέρνησης από την άλλη, με την ανοχή, αν όχι στήριξη ιμπεριαλιστικών κέντρων όπως οι ΗΠΑ αλλά και η ΕΕ στους πραξικοπηματίες, έληξε με τη νίκη των κυβερνητικών δυνάμεων.

Δεν είναι δεδομένο ότι αυτή η νίκη του Έρντογαν με τις επακόλουθες εκκαθαρίσεις τον καθιστά απόλυτο κυρίαρχο. Η συνεχής αυταρχικοποίηση και συντηρητικοποίηση της χώρας, ο εντεινόμενος πόλεμος σε Τουρκία αλλά και Συρία, και οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις υπό το πρίσμα και της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης, δεν είναι απίθανο να ξανακλωνίσουν τον Έρντογαν. Η κατακλείδα ενός άρθρου της Washington Post σε σχέση με το πραξικόπημα, γραμμένη από δυο ακαδημαϊκούς, είναι ενδεικτική:

Η απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία ήταν ασυνήθιστη και ευρέως μη αναμενόμενη, αλλά όχι διότι ο Έρντογαν αποτελεί τον εκλεγμένο ηγέτη μιας καθιερωμένης δημοκρατίας. Αυτό που αποτελεί εξαίρεση σε αυτή την απόπειρα πραξικοπήματος αποτελεί το πλαίσιο. Η πρόσφατη ιστορία δείχνει πως απόπειρες πραξικοπήματος σε δημοκρατίες είναι πιο πιθανό να αποτύχουν. Στην Τουρκία οι πραξικοπηματίες δεν περίμεναν ούτε για κάποιες αμφιλεγόμενες εκλογές ούτε για ένα κύμα λαϊκής δυσαρέσκειας. Ίσως πιο υπομονετικοί και στρατηγικοί οργανωτές να τα είχαν πάει καλύτερα.[8]

Παρότι θα μπορούσε να πει κανείς πως οι αναλυτές απλά εκφράζουν μια άποψη για όσα έγιναν, το γεγονός πως η άποψη αυτή καταγράφεται στην Washington Post, θα μπορούσε να εκληφθεί κι ως προάγγελος για όσα πιθανόν να γίνουν.

Ο φανατισμένος όχλος που ακολουθεί τον Έρντογαν αποτελεί εξίσου με τις δυνάμεις καταστολής κίνδυνο για το επαναστατικό κίνημα. Αυτό διαφάνηκε ήδη από την επομένη του πραξικοπήματος. Αυτό αποτελεί διδακτική εμπειρία για όσους αντιμετωπίζουν τον λαό με ένα θετικισμό ως αντικειμενική δύναμη προόδου χωρίς να αντιλαμβάνονται τις αντιθέσεις που διαπερνούν τις λαϊκές μάζες, ορισμένες εκ των οποίων είναι ανταγωνιστικές και ανειρήνευτες. Ο λαϊκισμός, ο εθνικισμός και ο σωβινισμός αποτελούν χρήσιμα και αποτελεσματικά εργαλεία στο οπλοστάσιο του κεφαλαίου και του ιμπεριαλισμού και χαϊδεύουν τα αυτιά των φτωχών και πιο καθυστερημένων λαϊκών στρωμάτων, δημιουργώντας ένα στρατό στο πλάι του επίσημου στρατού ως εφεδρεία ή συμπλήρωμα.

Σημειώσεις

[1]. http://www.foreignaffairs.gr/articles/70834/gonul-tol/to-epomeno-stratiotiko-praksikopima-stin-toyrkia [επιστροφή]

[2]. http://www.hurriyetdailynews.com/turkish-general-staff-rejects-accusations-of-coup-plans-.aspx?PageID=238&NID=97124&NewsCatID=341 [επιστορφή]

[3]. Ενδεικτικά βλέπε απαγόρευση διέλευσης στρατευμάτων μέσω Τουρκίας στον Πόλεμο στο Ιράκ το 2003, στήριξη της κίνησης “Ένα καράβι για τη Γάζα”, εμπλοκή της στον πόλεμο στη Συρία με βάση τη δική της ατζέντα. [επιστορφή]

[4]. Για το ρόλο του Στρατού και το πραξικόπημα βλέπε Νίκος Μούδουρος, “Πως και γιατί αποτυγχάνει ένα πραξικόπημα;” εφημ. Ο Φιλελεύθερος, 24/6/2016 http://tinyurl.com/zjeazr9 [επιστορφή]

[5]. Νίκος Μούδουρος, Ο μετασχηματισμός της Τουρκίας: Από την κεμαλική κυριαρχία στον ισλαμικό νεοφιλελευθερισμό, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2012, 199-201. [επιστορφή]

[6]. Για τη σχέση στρατού, ΗΠΑ, πραξικοπήματος βλέπε τη συνέντευξη του Δημήτρη Σταματόπουλου με κεντρικό τίτλο “Τι συνέβη στην Τουρκία;” http://www.ert.gr/ti-synevi-stin-tourkia/ [επιστορφή]

[7]. http://mpalothia.net/tourkia-epithesis-ton-islamofasiston-mazi-tin-astynomia-se-gitonies-ke-prosfyges/ [επιστορφή]

[8]. https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2016/07/22/turkeys-coup-was-unusual-but-not-for-the-reasons-you-might-expect/ [επιστορφή]

Advertisements
This entry was posted in πολιτική and tagged . Bookmark the permalink.

6 Responses to Τουρκία: Επ’ αφορμή ενός αποτυχημένου πραξικοπήματος, μιας επιτυχημένης κρατικής αντεπίθεσης και την όξυνση των αντιθέσεων στους κόλπους του (τουρκικού) λαού και του αστικού μπλοκ εξουσίας και των ιμπεριαλιστών

  1. Ο/Η stathis λέει:

    «…αντιθεσεις που διαπερνουν τις λαικες μαζες, ορισμενες εκ των οποιων ειναι ανταγωνιστικες και ανειρηνευτες »

    Αντιδραστικες ιδεουλες με επαναστατικο μπλα— μπλα.

    • Ο/Η Christos λέει:

      Είναι τόσο δύσκολο ο καθένας στα ιστολόγια αντί να καβλαντίζει να γράφει περισσότερες από μια προτάσεις όπου να εξηγεί την θεσάρα του;

  2. Ο/Η stathis λέει:

    Οι αντιθεσεις αναμεσα σε τμηματα του λαου δεν ειναι ανταγωνιστικες και ανειρηνευτες οπως γραφεις. Ακομα και οι αγροτες θερμοκηπιωντης ιεραπετρας δεν εχουν ανταγωνιστικες και ανειρηνευτες αντιθεσεις με τους ναυτεργατες. Ισα ισα εχουν κοινο αντιπαλο , ειναι τμηματα του λαου που εχουν κοινο συμφερον να ειναι μαζι και οχι απεναντι.

    Η αναρχια βεβαια οπως και το κκε βριζουν συχνα το λαο γιατι δεν ειναι του γουστου τους. Τωρα ο χρ. Μ. προχωραει παραπερα θεωρητικοποιωντας τον πολιτικο αποπροσανατολισμο τμηματων του λαου, στα οποια εχει περασει η αντιδραστικη προπαγανδα και πολιτικη. Μας λεει,, επι της ουσιας, οτι οι ενδο— λαικες αντιπαραθεσεις οφειλονται σε υπαρκτες ανταγωνιστικες αντιθεσεις.

    Οι αριστεροι, με την ευρεια εννοια, μεχρι τωρα προσπαθουσαν να ενωσουν το λαο, γιατι θεωρουσαν οτι δεν διαπερναται απο ανταγωνιστικες αντιθεσεις.

    Προφανως ο χρ.μ. «ανανεωνει » τον μαο τσετουγκ, ο οποιος εγραψε και ενα φιλοσοφικο δοκιμιο γιαυτο ακριβως. Οιαντιθεσεις λοιπον» αναμεσα στο λαο » που κατα τον μαο, πρεπει να λυνονται βασικα με την πειθω γιατι δεν ειναι ανταγωνιστικες, κατα τον χρ. μ. αντιθετα πρεπει να λυνονται με πολεμο.

    • Ο/Η Christos λέει:

      Κάθε φορά που γράφουμε κάτι λαμβάνουμε υπόψη την συγκεκριμένη κατάσταση και τις συγκεκριμένες συνθήκες. Ο Μάο είχε πει ότι οι αντιθέσεις στους κόλπους του λαού δεν είναι εν γένει ανταγωνιστικές αλλά μπορεί να γίνουν εάν δεν γίνει σωστός χειρισμός. Η απουσία πολιτικού υποκειμένου που να παρεμβαίνει στις μάζες με ένα ουσιαστικό τρόπο εδώ και μερικές δεκαετίες θεωρώ πως ακριβώς δεν επέτρεψε στο σωστό χειρισμό των αντιθέσεων και έχει δημιουργήσει και ανταγωνιστικές και ανειρήνευτες αντιθέσεις. Οπότε μάλλον η μετάφραση του Μάο που χρησιμοποίησες είναι κακή ή κάνεις επιλεκτική ανάγνωση. Επίσης o Μάο έγραψε για τις αντιθέσεις στους κόλπους του λαού στα πλαίσια της σοσιαλιστικής Κίνας, ο Στάθης μάλλον ζει σε κάποια σοσιαλιστική χώρα που εγώ δεν γνωρίζω. Διότι σε όλα τα κείμενά του για τις αντιθέσεις τονίζει την συγκεκριμένη κατάσταση και μάλιστα στο κλασικό του έργο για τις αντιθέσεις αναφέρεται πως ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες ανταγωνιστικές αντιθέσεις μπορεί να μεταβληθούν σε μη-ανταγωνιστικές και το αντίθετο. Ωραίες οι επικλίσεις των κλασικών αλλά όχι μόνο όποτε μας βολεύουν.

      Η Τουρκία, που γι αυτή μιλάμε σε αυτό το άρθρο, είναι χαρακτηριστική περίπτωση. Πλατιά λαϊκά στρώματα στηρίζουν ότι πιο αντιδραστικό υπάρχει με αυτενέργεια, συνεχώς βγαίνουν ειδήσεις για επιθέσεις ακόμη και ένας προς ένας (και όχι οργανωμένων ομάδων, εκπορευόμενων από κράτος ή AKP) σε άτομα που θεωρείται πως δεν τηρούν τον ισλαμικό νόμο, πως είναι άπιστα κτλ. Την ίδια στιγμή άλλα κομμάτια του λαού παλεύουν για τα ακριβώς αντίθετα. Επίσης δεν ξέρω αν το πήρες πρέφα Στάθη αλλά στην Τουρκία υπήρξε την επομένη του πραξικοπήματος και μαζική ένοπλη αντιπαράθεση σε περιοχές των αστικών κέντρων με έντονη δράση των επαναστατικών δυνάμεων με ένοπλους ισλαμιστές, μάλλον οι πρώτοι δεν είχαν διαβάσει Μάο, ίσως βέβαια βάση των λεγομένων σου να έπρεπε να ακολουθούσαν γραμμή Στίνα και να υποδεχτούν τους ισλαμιστές με λουλούδια για να λύσουν ειρηνικά τις αντιθέσεις τους.

      Το να βρίζεις το λαό και να τον γλύφεις είναι ακριβώς το ίδιο. Δεν βοηθάς στην λύση του προβλήματος απλά το διαιωνίζεις βγάζοντας την ουρά σου απ’ έξω. Στη μια περίπτωση φταίει ο λαός που δεν καταλαβαίνει και στην άλλη δεν μπορείς να κάνεις τίποτα μέχρι ο λαός δια μαγείας να ξεσηκωθεί.

  3. Ο/Η stathis λέει:

    Οι παρακρατικοι, οι μπατσοι, ο φανατισμενος οχλος μπορει να προερχονται απο το λαο, αλλα εκφραζουν συμφεροντα που δεν εχουν να κανουν με καποιο τμημα του λαου. Απλα επειδη το πολιτικο τους κριτηριο ειναι χαμηλο, παρασυρονται απο την καθεστωτικη προπαγανδα και παιρνουν θεση εναντια στα συμφεροντα τους.
    Αν τα ποσοστα του λαου που στηριζουν αντιδραστικα η και φασιστικα καθεστωτα, εχουν ανειρηνευτες— ανταγωνιστικες (ταξικες δηλαδη) αντιθεσεις με το λαο που στηριζει λαικες πολιτοφυλακες, τοτε οι λ. π. μαλλον δεν εχουν καμμια ελπιδα, ουτε τωρα ουτε και ποτε. Τα τεραστια ποσοστα του τουρκικου λαου που στηριζουν το καθεστως, πρεπει αναγκαστικα να πεισθουν για να αλλαξουν τη σταση τους, και αυτο μπορει να γινει σε βαθος χρονου, γιατι δεν εχουν ανειρηνευτες — ανταγωνιστικες (ταξικες δηλαδη) αντιθεσεις.

    Στην κινα το 1930, στην εννοια του λαου, ο μαο συμπεριελαμβανε και την εθνικη αστικη ταξη, η οποια ειχε αντιθεσεις ταξικες με τους εργατες και αγροτες, αλλα προσωρινα αυτες υπερκαλυπτονταν απο την αναγκη της να φτιαξει κινεζικο κρατος διωχνοντας τους ιμπεριαλιστες και τους φεουδαρχες. Κατα τον μαο σωστος χειρισμος ηταν να κρατηθει η αμφιταλαντευομενη εθν α τ με το μερος του λαου και να αφεθει η λυση της πραγματικα ανταγωνιστικης (ταξικης) αυτης αντιθεσης για μετα, με καλυτερους ορους.
    Ποιες ειναι σημερα οι ανταγωνιστικες αντιθεσεις αναμεσα σε ποια τμηματα του λαου στην τουρκια;
    Αν ο λαος, με πρωτοπορεια την εργ τ, δεν ειναι (εφ οσον πολιτικοποιηθει ταξικα) προοδευτικη δυναμη, τοτε ποιος ειναι;

    • Ο/Η Christos λέει:

      Στο πρώτο κομμάτι αναφέρεσαι στο λαό λες και αποτελεί(ται) από μια τάξη. Τα πλατιά λαϊκά στρώματα κατά τον Μάο, και λέω κατά τον Μάο γιατί όσοι επικαλούνται τον λαό σήμερα δεν έχουν κάνει μια ταξική ανάλυση της κοινωνίας όπως έκανε αυτός, αποτελούνταν από το προλεταριάτο, τους αγρότες, τους μικροαστούς (πλην των αγροτών), τα μεσοστρώματα (που αποκαλεί εθνική αστική τάξη) αλλά και τους περιπλανόμενους.

      «Αν τα ποσοστα του λαου που στηριζουν αντιδραστικα η και φασιστικα καθεστωτα, εχουν ανειρηνευτες— ανταγωνιστικες (ταξικες δηλαδη) αντιθεσεις με το λαο που στηριζει λαικες πολιτοφυλακες, τοτε οι λ. π. μαλλον δεν εχουν καμμια ελπιδα, ουτε τωρα ουτε και ποτε. »

      Τελείως ανιστόρητο, να υπενθυμίσω πως τα τάγματα ασφαλείας είχαν 5ψηφιο αριθμό πλήρως εξοπλισμένων αντρών με επαγγελματική στρατιωτική διοίκηση. Δεν τα είδα να κερδίζουν τον ΕΛΑΣ.

      «Αν ο λαος, με πρωτοπορεια την εργ τ, δεν ειναι (εφ οσον πολιτικοποιηθει ταξικα) προοδευτικη δυναμη, τοτε ποιος ειναι;»

      Ποιος είναι ο λαός; Ο Μάο έκανε ταξική ανάλυση της Κίνας και όρισε τον λαό, εγώ δεν έχω κάνει ούτε έχω διαβάσει καμιά τέτοια ανάλυση. Αντιθέτως βλέπω επικλίσεις προς το λαό ως μια απροσδιόριστη οντότητα με υπερφυσικές δυνατότητες όπως αυτές των χριστιανών προς το θεό.

      Για την Τουρκία βλέπω, εμπειρικά πάντα διότι δεν έχω κάνει ταξική ανάλυση της τουρκικής κοινωνίας, τα μεσοστρώματα αλλά και κομμάτι των μικροαστών να στηρίζουν τον Ερντογάν και καταπιεσμένα κομμάτια του λαού αλλά και των μικρομεσαίων (λ.χ. κουρδικής, αρμενικής καταγωγής) να αντιτίθενται σε αυτόν χωρίς αυτό να σημαίνει πως είναι με την επανάσταση. Στην Τουρκία έχουμε οξυμένη τόσο την αντίθεση κεφάλαιο-εργασία όσο και κυρίαρχης εθνικής οντότητας (τουρκικής)-καταπιεσμένων εθνοτήτων (κούρδοι και όχι μόνο). Εάν η πρώτη είναι ταξική, η δεύτερη είναι διαταξική με τα ανώτερα στρώματα βέβαια των καταπιεσμένων εθνοτήτων να έχουν έρθει σε μεγάλο βαθμό σε διάφορους συμβιβασμούς παρότι το τελευταίο διάστημα η όξυνση της επίθεσης του κράτους και η καταστολή να τα επιρρεάζει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το HDP που τα εξέφραζε σε μεγάλο βαθμό και το οποίο διώκεται, με μέλη και βουλευτές του να βρίσκονται στη φυλακή.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s