ΟΙΚΟΝΟΚΟΣΜΟΣ: Το ΑΕΠ των… ευρω-τραπεζών

του Δημήτρη Μάνου

Η «συμπεριφορά» του ευρώ χαρακτηρίστηκε από μια μεγάλη διακύμανση μέσα στους τελευταίους δύο μήνες. Ενώ είχε ανέβει η τιμή του σχεδόν σε ιστορικά υψηλά μετά τη σχετικά ομαλή επιβολή των προγραμμάτων λιτότητας και των σταθεροποιητικών προγραμμάτων στον ευρωπαϊκό νότο και σε συνδυασμό με την «επιτυχή» αντιμετώπιση του ελληνικού δημόσιου χρέους κ.λπ., πριν από λίγες μέρες ακολούθησε μεγάλη πτώση. Αιτία αυτής της πτώσης οι σχεδόν ομόθυμες δηλώσεις των οικονομικών ιθυνόντων της ΕΕ σχετικά με τα λεγόμενα μέτρα αντιμετώπισης του χαμηλού πληθωρισμού (μειωμένα έως μηδενικά επιτόκια, επαναγορές κρατικών ομολόγων κ.λπ.).

Και δεν είναι μόνον η ανάγκη να διατηρηθούν ανταγωνιστικά τα ευρωπαϊκά προϊόντα στις παγκόσμιες αγορές. Αυτό είναι ένα παράπλευρο κέρδος, πάντα φυσικά επιδιωκόμενο. Υπάρχει σοβαρότερη πραγματική αιτία που ωθεί στις δηλώσεις αυτές.

Ο τραπεζικός δανεισμός προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά μειώ- θηκε και συρρικνώθηκε και άλλο μέχρι το Φεβρουάριο που μας πέρασε και για συνεχείς είκοσι δύο μήνες.

Δηλαδή τα μέτρα επεκτατικής νομισματικής πολιτικής που ακολουθεί η ΕΚΤ (μείωση των επιτοκίων δανεισμού και χορήγηση μακροχρόνιων φτηνών δανείων στις τράπεζες μέσω του ιδιότυπου ευρωπαϊκού ενδοτραπεζικού δανεισμού) δεν έχουν «μεταφραστεί» σε δάνεια προς την πραγματική οικονομία.

Σε ένα περιβάλλον που γίνεται όλο και πιο αβέβαιο και ενώ εκκρεμεί η συνολική επαναξιολόγηση των έλεγχων ποιότητας των περιουσιακών τους στοιχείων (πρελούδιο της συνολικής ανακεφαλαιοποίησης του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος και πριν υπαχθούν στην άμεση εποπτεία της ΕΚΤ, τουλάχιστον οι μεγαλύτερες από αυτές) οι τράπεζες προτιμούν να συρρικνώνουν το χαρτοφυλάκιο των δανείων τους. Αναλαμβάνοντας σαφώς και μικρότερο ρίσκο.

Σε αυτό το πλαίσιο δεν αποτελούν έκπληξη οι δηλώσεις του κεντρικού τραπεζίτη της Γερμανίας Βάισμαν, που επανέφερε στη συζήτηση την επαναγορά κρατικών ομολόγων και τραπεζικών δανείων από την ΕΚΤ! Δηλαδή τη μόνη «ποσοτική χαλάρωση» που μπορεί να υλοποιηθεί από την ΕΚΤ, καθώς είναι γνωστό πως δεν μπορεί να «κόψει» χρήμα με τον τρόπο που το κάνουν οι Αμερικανοί και που, όπως έχουμε ξαναγράψει, κλείνουν τους κρουνούς του φτηνού χρήματος. Βέβαια και εκεί η ενίσχυση των τραπεζών δεν έδωσε τα αναμενόμενα στην επανεκκίνηση της πραγματικής οικονομίας, αλλά ενίσχυσε τη χρηματιστηριακή κερδοφορία των επιχειρήσεων. Η Ευρώπη βρίσκεται ένα βήμα πίσω από αυτή την κατάσταση. Για την ακρίβεια, αντιμετωπίζει και το ζήτημα της επανεκκίνησης της πραγματικής οικονομίας και το πώς θα καταφέρει να «συνεννοηθεί» το χρηματοπιστωτικό της σύστημα. Το αποτέλεσμα είναι μια σοβαρότατη μείωση των ευρωπαϊκών τραπεζιτικών ισολογισμών ίση με το 20% του ΑΕΠ της ευρωζώνης για το 2013, σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε ο Ντράγκι, δηλώνοντας πως η τάση αυτή θα συνεχιστεί και το 2014.

Η χρηματοπιστωτική ασφυξία βλέπουμε συνεπώς πως δεν αφορά πια μόνο τις οικονομίες του Νότου και τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε αυτές (που δανείζονται με υπερδιπλάσια επιτόκια) αλλά και τις οικονομίες του ιμπεριαλιστικού πυρήνα της ευρωζώνης. Βέβαια, σε διαφορετική κλίμακα και με διαφορετικούς όρους. Δίνεται, π.χ., το παράδειγμα του γερμανικού -πια- ΟΤΕ που, αν και με έδρα χώρα του ευρωπαϊκού Νότου, δανείζεται από τις τράπεζες με μεγάλη ευκολία χάριν του γερμανικού «προσώπου» του. Σε αντίθεση με –ακόμα και μεγάλες- ελληνικές επιχειρήσεις που αναγκάζονται να αναζητήσουν κεφάλαια εκδίδοντας ομόλογα στις παγκόσμιες αγορές (όπως έγινε πρόσφατα με σχετική επιτυχία από μεγάλη ελληνική επιχείρηση).

Και αν ως προς το Νότο με γερμανική πρωτοβουλία ανοίγει το ζήτημα της Τράπεζας επενδύσεων και του αντίστοιχου ταμείου ενίσχυσης –θα αναφερθούμε με άλλη ευκαιρία συγκεκριμένα σε αυτό- για τις τράπεζες του κέντρου φαίνεται να επιλέγονται πιο τολμηρά «ρίσκα».

Αυτά τα ρίσκα αφορούν την επανεμφάνιση της πολιτικής των «τιτλοποιήσεων» που ήταν «πεθαμένες» μετά το 2008 καθώς μετά την κρίση των στεγαστικών δανείων απέκτησαν πολύ κακή φήμη. Η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι θα λάβει μέτρα για την αναβίωση των τιτλοποιήσεων και θα ενισχύσει τη δυνατότητα των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών ταμείων να επενδύουν σε χρηματοπιστωτικά προϊόντα, ενώ παράλληλα θα ενισχύσει την on line χρηματοδότηση μέσω Ίντερνετ. Τα τιτλοποιημένα ενυπόθηκα δάνεια –σε μειωμένη βέβαια κλίμακα- επανέρχονται λοιπόν στο προσκήνιο. Και η ιστορία ξαναγράφεται. Σαν να μην πέρασε μια μέρα…

Αναδημοσίευση από την Προλεταριακή Σημαία φ. 731, 5/4/2014

Advertisements
This entry was posted in οικονομία and tagged . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s